سایت‌های ایرانی برای روزهای محدودیت اینترنت؛ نسخه جدید لینک‌های مفید آرما

فروردین امسال، وقتی دسترسی به سایت‌های خارجی قطع و وصل می‌شد، یک صفحه ساده ساختم و اسمش را گذاشتم «لینک‌های مفید آرما»: فهرستی از سایت‌های ایرانی که حتی وقتی فقط شبکه داخلی در دسترس است هم باز می‌شوند. آن روز در نوشته دایرکتوری کامل سایت‌های ایرانی در شرایط نبود اینترنت معرفی‌اش کردم؛ یک فایل HTML تکی با کمی بیشتر از ۱۲۰ لینک در ۹ دسته.

از آن روز خیلی‌ها در کامنت‌ها و پیام‌ها سایت پیشنهاد دادند و فهرست کم‌کم به ۳۰۶ لینک رسید. اما هرچه بزرگ‌تر می‌شد، مشکل‌هایش هم بیشتر به چشم می‌آمد: بعضی لینک‌ها دیگر باز نمی‌شدند، توضیح‌ها شبیه هم شده بودند و پیدا کردن یک سایت در آن فایل طولانی واقعاً سخت بود. این چند روز نشستم و کل پروژه را از صفر بازنویسی کردم. حاصلش نسخه جدیدی است با ۲۸۶ لینک بررسی‌شده در ۲۲ دسته که در این نوشته معرفی‌اش می‌کنم.

لینک‌های مفید آرما؛ سایت‌های ایرانی که در روزهای محدودیت باز می‌شوند

ایده همان ایده قبلی است. وقتی اینترنت بین‌المللی محدود می‌شود، خیلی از ما تازه می‌فهمیم چقدر به گوگل و سرویس‌های خارجی عادت کرده‌ایم. نمی‌دانیم برای جست‌وجو کجا برویم، کدام پیام‌رسان داخلی واقعاً کار می‌کند، میرور داخلی بسته‌های لینوکس کجاست یا حتی ساعت سیستم را با کدام سرور زمان (NTP) تنظیم کنیم. این صفحه جواب این سؤال‌هاست: سایت‌های ایرانی کاربردی، دسته‌بندی‌شده، هرکدام با یک جمله توضیح که بگوید دقیقاً به چه کاری می‌آید.

آدرسش هم عوض نشده: lordarma.com/links. اگر نسخه قبلی را بوک‌مارک کرده بودید، همان بوک‌مارک حالا نسخه جدید را باز می‌کند.

اول از همه: همه لینک‌ها را یکی‌یکی چک کردم

یک دایرکتوری لینک فقط وقتی ارزش دارد که لینک‌هایش باز شوند. برای همین قبل از هر تغییری در ظاهر، هر ۳۰۶ لینک را بررسی کردم: هم با یک درخواست HTTP معمولی و هم با پرس‌وجوی DNS از طریق HTTPS (DNS over HTTPS) . دومی لازم بود، چون خیلی از سایت‌های .ir درخواست‌هایی را که از خارج از ایران می‌آیند جواب نمی‌دهند و فقط با HTTP نمی‌شد فهمید یک سایت واقعاً از بین رفته یا فقط ما را راه نمی‌دهد.

نتیجه کمی تکان‌دهنده بود:

• ۲۳ لینک حذف شد. دامنه‌هایی که دیگر وجود نداشتند، دامنه‌هایی که پارک شده یا برای فروش گذاشته شده بودند، کلوب که سال‌هاست تعطیل شده، چند زیردامنه forum. که هیچ‌وقت وجود نداشتند و حتی یک سایت تاجیکی که به اشتباه به‌عنوان «خبر رشت» در فهرست آمده بود. بیمیتو هم که با ازکی ادغام شده، حذف شد و خود ازکی ماند.
• حدود ۲۵ آدرس اصلاح شد. بیشترشان مشکل www، غلط تایپی یا سایت‌هایی بودند که به دامنه جدید رفته‌اند.
• چند لینک اضافه شد، از جمله گیل ۱۰۰۰ و خود آرما در دسته گیلان.

بعد از این پاک‌سازی ۲۸۶ لینک ماند. تاریخ آخرین بررسی هم پایین صفحه با تاریخ شمسی نوشته می‌شود تا بدانید فهرست چقدر تازه است.

توضیح واقعی برای هر لینک، نه متن قالبی

در نسخه قبلی توضیح هر سایت فقط وقتی دیده می‌شد که ماوس را رویش نگه می‌داشتید؛ یعنی روی گوشی عملاً دیده نمی‌شد. خیلی از توضیح‌ها هم قالبی بودند، مثل «سایت خبری معتبر» برای ده خبرگزاری مختلف. در نسخه جدید برای هر کدام از ۲۸۶ لینک یک جمله جداگانه نوشته شده که بگوید آن سایت دقیقاً چه کار می‌کند و چه فرقی با بقیه دارد. این توضیح حالا همیشه زیر اسم سایت روی کارت دیده می‌شود.

دسته‌ها هم از ۹ به ۲۲ رسید. بانک و پرداخت از بیمه جدا شد، هوش مصنوعی، اپراتورهای موبایل، سلامت، کار و استخدام، کتاب، دانشگاه و پژوهش هر کدام دسته خودشان را گرفتند و یک دسته «برنامه‌نویسی و میرورها» هم اضافه شد که در ادامه بیشتر درباره‌اش می‌گویم.

جست‌وجوی فارسی که با «ی» عربی هم کار می‌کند

مهم‌ترین قابلیت نسخه جدید جست‌وجوست. بالای صفحه یک کادر جست‌وجو هست که هم‌زمان در اسم سایت، آدرس، توضیح و عنوان دسته می‌گردد و کلمه‌های پیدا شده را در نتیجه‌ها پررنگ می‌کند. مثلاً اگر «بلیت قطار» را بنویسید، علی‌بابا، قاصدک ۲۴ و رجا را می‌بینید.

اما بخش جالب‌ترش برای من «یکسان‌سازی» متن فارسی است. هر کسی که با متن فارسی کار کرده می‌داند که «ی» و «ک» عربی، نیم‌فاصله، اعراب و اعداد فارسی و انگلیسی چقدر جست‌وجو را خراب می‌کنند. (همین دردسرها بود که مرا سراغ ساختن افزونه نگارش برد.) جست‌وجوی این صفحه قبل از مقایسه، همه این‌ها را یکسان می‌کند:

• «ی» و «ک» عربی به «ی» و «ک» فارسی تبدیل می‌شوند و «آ» ، «أ» و «إ» هم مثل «ا» حساب می‌شوند.
• اعداد فارسی، عربی و انگلیسی یکی هستند؛ «۲۴» و «24» هر دو قاصدک ۲۴ را پیدا می‌کنند.
• نیم‌فاصله، فاصله، خط تیره، نقطه و اعراب نادیده گرفته می‌شوند؛ پس «جستجو» ، «جست‌وجو» و «جست وجو» فرقی ندارند.

چند ترفند کوچک هم برای کسانی که با کیبورد کار می‌کنند گذاشته‌ام: کلید / از هر جای صفحه شما را به کادر جست‌وجو می‌برد، Esc آن را پاک می‌کند و Enter روی اولین نتیجه می‌رود. عبارت جست‌وجو هم در آدرس صفحه می‌نشیند؛ یعنی می‌توانید نتیجه یک جست‌وجو را برای کسی بفرستید، مثلاً lordarma.com/links/?q=بانک.

علاقه‌مندی‌ها؛ سایت‌های خودتان را ستاره بزنید

روی هر کارت یک ستاره کوچک هست. هر سایتی را که ستاره بزنید، به بخش «علاقه‌مندی‌های من» در بالای صفحه می‌رود. این‌طوری چند سایتی که هر روز سراغشان می‌روید همیشه دم دستتان است و لازم نیست هر بار بین ۲۸۶ لینک بگردید.

هیچ ثبت‌نام و حسابی در کار نیست. فهرست علاقه‌مندی‌ها فقط در حافظه مرورگر خودتان (localStorage) ذخیره می‌شود و هیچ‌وقت به سرور من نمی‌آید. اگر صفحه را در دو تب باز کرده باشید، تغییرها بین تب‌ها هم هماهنگ می‌شوند. تنها نکته‌اش این است که علاقه‌مندی‌های گوشی و لپ‌تاپتان از هم جداست.

برای برنامه‌نویس‌ها: میرورها و سرور زمان

وقتی اینترنت محدود است، برنامه‌نویس‌ها زودتر از همه گیر می‌کنند: apt update جواب نمی‌دهد، pip install منتظر می‌ماند و Docker نمی‌تواند ایمیجی بکشد. برای همین دسته «برنامه‌نویسی و میرورها» را با ۱۵ لینک ساختم؛ از مخزن ملی متن‌باز که apt، pip، npm و داکر را پوشش می‌دهد، تا میرورهای آروان، شاتل، مبین‌هاست، رانفلر، آرشیو رسمی اوبونتو در ایران و Maven مایکت برای برنامه‌نویس‌های اندروید.

دو سرور زمان داخلی هم در دسته ابزارها هست. این‌ها صفحه وب نیستند و فقط باید آدرسشان را در تنظیمات ساعت سیستم وارد کنید؛ برای همین به‌جای باز شدن، با یک کلیک کپی می‌شوند. اگر ساعت سیستمتان چند دقیقه جلو و عقب برود، خیلی از سایت‌ها به خاطر خطای گواهی امنیتی (SSL) باز نمی‌شوند؛ پس این دو آدرس از آن چیزهایی هستند که بهتر است قبل از نیاز بلد باشید. اگر ویندوز دارید، برای عوض کردن سریع DNS هم می‌توانید از برنامه کوچک دیگرم، DNS on Tray، استفاده کنید.

دسته گیلان؛ گوشه‌ای برای خانه

یک دسته هم مال خودمان است. در «گیلان» سایت‌هایی را گذاشته‌ام که برای یک گیلانی و به‌خصوص یک رشتی کاربردی‌اند: گیل‌تایم برای تقویم و ساعت دیلمی، گیل ۱۰۰۰ و دیکشنری گیلکی برای زبان مادری، وارش اسپرت برای ورزش استان، چند پایگاه خبری محلی، شهرداری رشت، استانداری و دانشگاه گیلان. کادوس، جایی که این روزها مدیر دپارتمان کامپیوترش هستم، و جنگل و دامون هم که جای خودشان را دارند.

پشت صحنه: سبک، سریع و بدون وابستگی خارجی

نسخه قبلی را، همان‌طور که آن موقع نوشتم، با Grok و ChatGPT ساخته بودم. این بار مثل نسخه جدید جدول امتیاز شلم با Claude Code کار کردم و پروژه را از یک فایل تکی به یک ساختار مرتب رساندم. چند تصمیم فنی هم گرفتم که برای چنین صفحه‌ای مهم بودند:

• هیچ چیز از خارج بارگذاری نمی‌شود. نه فونت گوگل، نه CDN، نه کتابخانه جاوااسکریپت. صفحه‌ای که قرار است در روزهای محدودیت باز شود، نباید منتظر یک فایل از سرور خارجی بماند.
• PHP ساده، بدون فریم‌ورک و بدون دیتابیس. همه لینک‌ها در یک فایل JSON هستند و PHP کل صفحه را در سرور می‌سازد. یعنی حتی اگر جاوااسکریپت مرورگرتان خاموش باشد، همه لینک‌ها دیده می‌شوند؛ جاوااسکریپت فقط جست‌وجو، ستاره و چند قابلیت دیگر را اضافه می‌کند.
• آیکون هر سایت در سرور کش می‌شود. آیکون‌ها یک بار گرفته و تا ۳۰ روز نگه داشته می‌شوند و اگر سایتی آیکون نداشته باشد، حرف اول اسمش با یک رنگ مخصوص نشان داده می‌شود. این بخش فقط آیکون سایت‌هایی را می‌گیرد که در فهرست هستند و در برابر حمله‌هایی مثل SSRF محافظت شده تا کسی نتواند از آن برای درخواست به جاهای دیگر سوءاستفاده کند.
• حالت تاریک و روشن. صفحه خودش حالت سیستم شما را تشخیص می‌دهد و با دکمه بالای صفحه هم می‌توانید عوضش کنید؛ انتخابتان یادش می‌ماند.

روی موبایل هم کارت‌ها یک‌ستونه می‌شوند، دسته‌ها به‌صورت نوار افقی قابل‌کشیدن بالای صفحه می‌مانند و با هر دسته‌ای که پایین می‌روید، دکمه همان دسته روشن می‌شود.

سایتی جا مانده؟ به من بگویید

هیچ فهرستی کامل نیست، به‌خصوص فهرستی از سایت‌های ایرانی که هر ماه یکی‌شان دامنه عوض می‌کند و یکی دیگر تعطیل می‌شود. اگر سایتی می‌شناسید که در روزهای محدودیت باز می‌شود و جایش اینجا خالی است، یا لینکی دیدید که دیگر کار نمی‌کند، در کامنت‌های همین نوشته بنویسید یا از صفحه تماس برایم بفرستید. هر چند وقت یک بار دوباره همه لینک‌ها را بررسی می‌کنم و تاریخ پایین صفحه را به‌روز می‌کنم.

امیدوارم هیچ‌وقت مجبور نشوید زیاد سراغش بیایید. اما اگر آمدید، لینک‌های مفید آرما آماده است.